به نام خداوند جان و خرد

 

قطعنامه 1874 شوراي امنيت

در واكنش به آزمايشهاي هسته اي اخير كره شمالي

 

مقدمه

شوراي امنيت در تاريخ 21 خردادماه 1388 (11 ژوئن 2009) قطعنامه اي را در واكنش به آزمايشهاي هسته اي كره شمالي به تصويب رسانيد.  شورا در اين قطعنامه با يادآوري قطعنامه هاي گذشته خود و به ويژه قطعنامه هاي 825 (1993)، 1540 (۲004)، 1695 (2006) و قطعنامه 1718 (2006) تصريح داشته است كه به طور كلي «اشاعه تسليحات هسته اي، شيميايي و بيولوژيكي و همچنين ابراز پرتاب و حمل آنها تهديدي عليه صلح و امنيت بين المللي به شمار مي آيد.» بر اين اساس شورا معتقد است كه «آزمايشهاي هسته اي كره شمالي در تاريخ 25 مه 2009 (4 خرداد 1388) نقض قطعنامه 1718 شوراي امنيت قلمداد شده و چالشي براي معاهده منع اشاعه و تلاشهاي بين المللي جهت تقويت رژيم جهاني عدم اشاعه سلاحهاي هسته اي در كنفرانس بازنگري سال 2010 مي باشد، و براي صلح و ثبات منطقه اي و فرامنطقه اي خطرناك است.»

شورا صراحتا اعلام نموده است كه آزمايشهاي هسته اي كره شمالي «تهديد روشن عليه صلح و امنيت بين المللي» بوده و به اين دليل قطعنامه خود را طبق ماده 41 از فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد صادر كرده است. شورا در اين قطعنامه تعهداتي را براي كره شمالي و دولتهاي عضو سازمان ملل متحد مشخص نموده است كه در اين نوشتار به صورت خلاصه آورده شده است.

 

الف- تعهدات كره شمالي

شوراي امنيت ضمن محكوم نمودن آزمايشهاي هسته اي كره شمالي «با شديدترين لحن»، از كره شمالي درخواستهاي زير را داشته است:

1-    از انجام آزمايشهاي هسته اي بيشتر هسته اي يا هرگونه موشك بالستيك خودداري ورزد.

2-    كليه فعاليتهاي مرتبط با برنامه موشكي بالستيك خود را به حالت تعليق درآورد.

3-    تعهدات خود وفق قطعنامه هاي شوراي امنيت به ويژه قطعنامه 1718 (2006) را فورا اجرا نمايد.

4-    سريعا اطلاعيه خويش مبني بر خروج از معاهده منع اشاعه هسته اي را بازپس گيرد.

5-    در نزديك ترين زمان تعهدات خود وفق معاهده منع اشاعه و موافقتنامه پادمان آژانس بين المللي انرژي اتمي را اجرا كند.

6-     كليه تسليحات هسته اي و برنامه هسته اي موجود خود را كنار گذارد و مي بايست دقيقا مطابق تعهدات خود طبق معاهده منع اشاعه و موافقتنامه پادمان با آژانس بين المللي انرژي اتمي عمل نمايد.

7-    كليه اقدامات شفاف ساز را فراتر از الزامات پادمان از جمله دسترسي به افراد، اسناد، تجهيزات و امكانات مورد نياز در اختيار آژانس بين المللي انرژي اتمي قرار دهد.

8-    از صادرات كليه تسليحات و تجهيزات مرتبط از جمله معاملات مالي، آموزش فني، مشاوره، خدمات يا كمك به ارائه، توليد نگهداري يا استفاده از اين تسليحات و تجهيزات خودداري نمايد.

9-    در سريع ترين زمان ممكن به كنوانسيون منع جامع آزمايشهاي هسته اي بپيوندد.

 

ب- تعهدات دولتهاي عضو سازمان ملل متحد

          شوراي امنيت سازمان ملل متحد در قطعنامه 1874 به منظور تضمين اجراي تحريم هاي وضع شده عليه كره شمالي از دولتها درخواستهايي را داشته است كه ذيلا آورده شده است:

1-    تعهدات خود وفق قطعنامه 1718 مبني بر تحريم كره شمالي را رعايت نمايند.

2-    دولتها از عرضه تسليحات تسليحات و تجهيزات مرتبط از جمله معاملات مالي، آموزش فني، مشاوره، خدمات يا كمك به ارائه، توليد نگهداري يا استفاده از اين تسليحات و تجهيزات به سوي كره شمالي به استثناء تسليحات كوچك و سبك و تجهيزات مرتبط با آنها منع شده اند.

3-    از كليه دولتها درخواست مي شود كه مراقب عرضه، فروش يا انتقال مستقيم يا غير مستقيم تسليحات كوچك و سبك به كره شمالي باشند و پنج روز قبل از فروش، عرضه يا انتقال اينگونه تسليحات موضوع را به اطلاع كميته تحريم قطعنامه 1718 برسانند.

4-    چنانچه دولتي اطلاعاتي داشته باشد كه بر اساس آن مبناي معقولي حاكي از وجود برخي از اقلام مشمول ممنوعيت فروش، عرضه، انتقال يا صادرات در محموله هواپيما و يا كشتي مي باشد، از كليه دولتها درخواست شده است كه طبق قوانين ملي خود و منطبق با حقوق بين الملل كليه محموله هاي به مقصد يا از مبداء كره شمالي را در سرزمين هاي خود از جمله در فرودگاه ها و بنادر را مورد بازرسي قرار دهد.

5-    مضافا چنانچه دولتي اطلاعاتي داشته باشد كه بر اساس آن مبناي معقولي حاكي از وجود برخي از اقلام مشمول ممنوعيت فروش، عرضه، انتقال يا صادرات در محموله هواپيما و يا كشتي مي باشد، از كليه دولتها درخواست شده است كه در درياي آزاد با رضايت دولت صاحب پرچم مبادرت به بازرسي كشتي ها بنمايند.

6-     چنانچه دولت صاحب پرچم با بازرسي كشتي در درياي آزاد موافقت ننمود، از كليه دولتها درخواست مي كنند كه با يكديگر جهت بازرسي همكاري نمايند و در اين حالت دولت صاحب پرچم مي بايست كشتي را به سمت بندري سوق دهد كه در آن مقامات محلي مبادرت به بازرسي كشتي بنمايند.

7-     به كليه دولتها اجازه داده شد كه كليه اقلام مشمول ممنوعيت فروش، عرضه، انتقال يا صادرات را توقيف نمايند.

8-    از كليه دولتها درخواست شده است كه پس از انجام بازرسي و توقيف هرگونه اقلام مشمول ممنوعيت موضوع را با جزئيات مربوطه به كميته تحريم 1718 شوراي امنيت گزارش نمايند.

9-    از دولتها درخواست گرديده است كه چنانچه بر اساس اطلاعات آنها كشتي هاي كره شمالي كالاهايي را حمل مي نمايند كه مشمول ممنوعيت مي باشند، در سرزمين هاي خود از ارائه هرگونه خدمات سوخت گيري خودداري ورزند، مگر اينكه ارائه سوخت براي مقاصد بشردوستانه ضروري باشد يا اينكه محموله مورد بازرسي قرار گرفته است.

10-                        از ارائه هرگونه خدمات مالي يا انتقال هر گونه داراي يا منابع مالي كه مي تواند به كره شمالي در توسعه برنامه هسته اي و موشكي آن كمك نمايد خودداري ورزند.

11-                        همچنين هر گونه دارائي و يا منابع مالي كه با برنامه موشكي و هسته اي كره شمالي ارتباط دارد در سرزمين خود و يا در مناطق تحت صلاحيت خود قرار دارد را توقيف نمايند.

12-                        از كليه دولتها و نهادهاي مالي بين المللي درخواست شده است كه از پذيرش هرگونه تعهد جديد جهت اعطاء وام يا اعتبار به استثناء مواردي كه براي اهداف انساندوستانه و توسعه اي مي باشد، خودداري ورزند.

13-                        چنانچه صادرات به كره شمالي موجبات تقويت برنامه موشكي و هسته اي كره شمالي را فراهم سازد از ارائه هرگونه حمايت مالي عمومي از جمله اعطاء اعتبار صادراتي، وثيقه يا بيمه به اتباع يا موجوديتهاي دخيل در اينچنين تجارتهايي خودداري ورزند.

14-                        از كليه دولتها درخواست شده است كه ظرف 45 روز از تاريخ تصويب اين قطعنامه طي گزارش اقدامات به عمل آمده جهت اجراي تحريم هاي وضع شده عليه كره شمالي طبق اين قطعنامه و قطعنامه 1718 را به كميته تحريم مربوطه گزارش نمايند.

15-                        از دولتهاي عضو تقاضا گرديده است كه مراقب تدريس و يا آموزش تخصصي اتباع كره شمالي در سرزمين هايشان و يا از سوي اتباع دولتها شوند، چنانچه اين آموزش موجبات اشاعه فعاليتهاي حساس هسته اي و توسعه ادوات حمل تسليحات هسته اي كره شمالي را فراهم آورد.

ج- تضمين اجراي تحريم هاي شوراي امنيت

1-    شوراي امنيت از كميته تحريم قطعنامه 1718 شوراي امنيت درخواست نموده است كه ظرف 30 روز از تاريخ تصويب اين قطعنامه جهت تعديل اقلام مشمول تحريم به شورا گزارش نمايد و در صورت عدم اقدام كميته در جهت تعديل، خود شورا ظرف 7 روز از تاريخ دريافت گزارش كميته اقدام كند.

2-    همچنين شورا از كميته تحريم درخواست شده است كه تلاشهاي خود جهت اجراي كامل مفاد اين قطعنامه و قطعنامه 1718 را تشديد نمايد و گزارش دولتهاي عضو را دريافت نمايد.

3-    نهايتا از دبيركل سازمان ملل متحد درخواست شده است كه با مشورت كميته تحريم يك گروه كارشناسي حداقل متشكل از 7 نفر را تشكيل دهد. وظيفه اين كميته عبارت خواهد بود از: الف) كمك به كميته تحريم جهت اجراي وظايف اش طبق قطعنامه 1718 و قطعنامه حاضر، ب) جمع آوري، بررسي و تحليل اطلاعات دولتها، اركان ذيربط ملل متحد و ساير اطراف ذينفع در خصوص اجراي اقدامات متخذه در قالب قطعنامه 1718 و قطعنامه حاضر به ويژه در ارتباط با موارد حاكي از عدم پايبندي ج) ارائه توصيه هايي جهت اتخاذ شوراي امنيت و يا كميته تحريم به منظور ارتقاء اجراي اقدامات مندرج در قطعنامه 1718 و قطعنامه حاضر و د) ارائه يك گزارش موقتي راجع به فعاليتهاي خود ظرف حداكثر 90 روز پس از تصويب قطعنامه و گزارش نهايي حداكثر 30 روز قبل از پايان وظايف اين گروه كارشناسي به همراه يافته ها و توصيه ها. در اين رابطه شورا از كليه دولتها درخواست كرده است تا اينكه با كميته و اين گروه كارشناسي همكاري نمايد و كليه اطلاعات در اختيار خود را به آنها منتقل نمايند.   

گروه مطالعات و پژوهش موسسه حقوق بین الملل پارس