یکی از موضوعات در دست بررسی چند سال اخیر در کمیسیون حقوق بین الملل و متعاقب آن، بررسی سالانه کمیته ششم مجمع عمومی در خصوص موضوع صلاحیت جهانی بوده است. دولت های حاضر در نشست امسال نیز بر این عقیده بودند که هدف صلاحیت جهانی، اجتناب از بی کیفر ماندن مرتکبین جرائم فاحش بین المللی بوده و ضمن تفاوت موجود میان اصل صلاحیت جهانی و قاعده «یا محاکمه کن یا مسترد بدار»(aut dedere aut judicare)، باید چگونگی و قلمرو اعمال این اصل مشخص گردد، چرا که این امر ممکن است منجر به تهدید حاکمیت دولت ها گردد. با این حال، همه دولت ها معتقد بودند که باید به انتظار اتمام کار کمیسیون حقوق بین الملل در این باره نشست تا بهتر بتوان ابعاد موضوع را مورد بررسی قرار داد. در این خصوص، کارگروهی برای بررسی بیشتر موضوع از سوی کمیته ششم تشکیل شده تا به ابعاد دقیق تر موضوع بپردازد. شایان ذکر است که نمایندگان سازمان های بین المللی چون کمیته بین المللی صلیب سرخ، سازمان بین المللی کار، شورای اروپا و اتحادیه افریقا به بیان دیدگاه های خود در این زمینه پرداختند.
نماینده کشورمان ضمن نمایندگی گروه غیرمتعهدها که معتقد بود مصونیت مقامات عالی رتبه کشورها باید در اعمال اصل صلاحیت جهانی مد نظر قرار گیرد، در این نشست در جایگاه نمایندگی کشورمان نیز در این خصوص اظهار داشت که به رغم این که این اصل استثنایی بر صلاحیت کیفری دولت هاست و شامل شدیدترین جرائم بین المللی می شود، اما مشخص نیست که کدام یک از جرائم به طور دقیق در حوزه این اصل قرار می گیرند. وی اظهار داشت که در نظام حقوقی کشورمان، محاکم داخلی زمانی می توانند به جرائم داخل در صلاحیت جهانی رسیدگی کنند که این جرائم در معاهده ای که ایران عضو آن باشد قید گشته و مرتکب در خاک ایران حضور داشته باشد.
نماینده دولت بریتانیا نیز اعلام کرد که اعمال اصل صلاحیت جهانی منجربه برقراری عدالت و جبران خسارت از قربانیان مزبور می گردد. وی اظهار داشت که در نظام حقوقی انگلستان مطابق قانونگذاری های مصوب، دادستان کل اجازه مقدم خود را در خصوص پیگیری احکام جلب از سوی مدعیان خصوصی برای جرائم مرتبط با صلاحیت جهانی صادر کرده که ضمن امکان سوءاستفاده احتمالی از این سازوکار، موجبات مقابله با بی کیفری نیز فراهم می شود.
نماینده دولت برزیل نیز جرائم ذیل این صلاحیت را «تکان دهنده وجدان انسانی» توصیف کرده و معتقد به در پیش گرفتن رهیافتی افزایشی می باشد که باید در گام اول تعریفی قابل قبول و در مرحله بعد قلمرو اجرای آن مورد توافق قرار گیرد. در گام بعدی نیز باید نوع جرائم داخل در صلاحیت این اصل مورد مداقه قرار گیرد. دولت ها نیز باید در پذیرش عناصر اصلی این اصل به خصوص مصونیت مقامات خارجی را مطمح نظر قرار دهند. با این حال، پذیرش معیارهای بین المللی منسجم و یک شکل در این زمینه هنوز زود است.
نماینده کمیته بین المللی صلیب سرخ نیز در این باره اظهار داشت که حمایت مؤثر از قربانیان جنگ، مستلزم اقدامات پیشگیرانه و اجرایی است که اعمال اصل صلاحیت جهانی می تواند در رسیدن به این اهداف ابزار مناسبی به شمار آید. وی دولت ها را به تصویب قوانینی در خصوص این اصل و داشتن چارچوبی برای مجازات مرتکبان جرائم مرتبط با آن ترغیب نمود، موضوعی که در کنوانسیون های چهارگانه ژنو و سایر اسناد بین المللی در خصوص جرم انگاری در این باره بر آن تأکید شده است.
برای مشاهده متن کامل خبر به اینجا مراجعه کنید.
ضمن این که کمیسیون حقوق بین الملل گزارش سالانه خود را ارائه کرده که از این اینجا قابل دریافت است. شایا ذکر است که قرائت دوم کمیسیون در باب مسوولیت سازمان های بین المللی نیز در این گزارش آمده است.