کمیته ششم حقوقی و ایران: اجلاس شصت و هفتم (3)
یکی دیگر از موضوعات مورد بحث در کمیته ششم حقوقی موضوع صلاحیت جهانی و حدود و ثغور آن است. این موضوع طی روزهای 17 و 18 اکتبر سال جاری میلادی در دستور کار کمیسیون قرار گرفت. در روز اول و نگاهی آغازین به این موضوع در نشست اخیر کمیته، نمایندگان دولت ها ضمن امعان نظر قرار دادن کار کمیسیون حقوق بین الملل، بر وجود قواعدی روش تأکید کردند که مانع از سوءاستفاده از این اصل گردد. در آغاز این نشست، رئیس دوره اخیر اجلاس مجمع عمومی آقای ووک یرمیک ضمن ایراد سخنانی اظهار داشت کمیته ششم نگهبان خط مقدم منشور سازمان بوده و حقوق بین الملل را ستون فقرات روابط بین المللی کارآمد دانست.
نماینده کشورمان در این باره به نمایندگی از جنبش عدم تعهد اظهار داشت، اگر چه صلاحیت جهانی به مثابه ابزاری جهت تعقیب مرتکبان برخی جرائم شدید مطابق معاهدات بین المللی مد نظر قرار گرفته، پرسش ها و چالش های مربوط بدان نیز همچنان پابرجاست که از آن جمله می توان به طیف جرائم داخل در این نوع از صلاحیت و شرایط اعمال و اجرای آن اشاره داشت. از این منظر، اعمال صلاحیت جهانی در قبال مصونیت مأموران دولتی و در نتیجه، حاکمیت دولت ها زنگ خطری برای اعمال این اصل به شمار می آید. همچنین، استناد به این اصل علیه برخی اعضای جنبش عدم تعهد نگرانی هایی را پیرامون دلالت های حقوقی و سیاسی این اصل به وجود آورده است. وی در ادامه می افزاید، پیشگیری از هر گونه سوءاعمال و توسل نادرست به این اصل نیاز به تبیین و ایضاح بیشتر دارد. در این راستا، تصمیمات و آراء دیوان بین المللی ادگستری و کار کمیسیون حقوق بین الملل منابعی هستند که می توانند در تصیم کمیته مفید واقع شوند. ضمن این که باید در برابر گسترش بدون توجیه جرائم داخل در دایره اصل سلاحیت جهانی محتاط بود.
نماینده دولت سنگال نیز که اخیراً در دیوان بین المللی دادگستری طرف دعوایی با دولت بلژیک، به اعمال چنین صلاحیتی و یا استرداد حسن هابره، رهبر سابق چاد، محکوم شده بود، اظهار داشت که در زمان فقدان تصوری مشترک قواعد دقیقی که حاکم بر اجرای باشد، اعمال بی قاعده اثرات منفی را بر جامعه بین المللی خواهد داشت و تا زمانی که بر سر نظام مشترکی از اعمال این اصل توافقی صورت گیرد، نمی توان دولت ها را به تمایل به اجرای این اصل مجبور کرد.
در روز دوم از بررسی موضوع صلاحیت جهانی، نماینده کشورمان اظهار داشت که هنوز درک مشترکی از اصل صلاحیت جهانی حاصل نشده است و راهبرد گام به گام تنها مسیری است که بر اساس آن می توان به معیار مورد توافق عامی دست پیدا کرد که قلمرو و اعمال این اصل را پوشش می دهد. پرسش اساسی در این میان این است که آیا کمیته قادر خواهد بود در فرایند نوعی تدوین حقوق بین الملل مربوطه حضور داشته و در صورت مثبت بودن پاسخ، محدوده این امر تا کجا باید باشد. وی ضمن اشاره به وجود صلاحیت های دیگر در نظام حقوقی ایران از جمله صلاحیت سرزمینی، حمایتی و مبتنی بر تابعیت و اذعان نمود که نظام حقوقی ایران به نحو صریح، مقرراتی پیرامون اعمال صلاحیت جهانی ندارد. وی موضوع حائز اهمیت در زمینه اصل صلاحیت جهانی را تقابل این اصل با سایر ابعاد حقوق بین الملل از جمله مصونیت دانست. از این رو، اعمال صلاحیت کیفری بر اتباع خارجی می باید بدون هیچ گونه تعصب بوده و مبتنی بر حسن نیت باشد و مصونیت های اعطایی در حقوق بین الملل را نقض ننماید. همچنین، ضمن اشاره به آراء برخی قضات دیوان بین المللی دادگستری اظهار داشت که در برخی موارد استثنایی که معاهدات بین المللی نوعی صلاحیت جهانی را پیش بینی کرده اند، تنها زمانی این صلاحیت قابل اعمال است که متهم در سرزمین دولت مزبور حضور داشته باشد.
دولت های دیگری نیز چون ایالات متحده امریکا بر بحث قلمرو و شرایط اعمال این اصل تأکید داشتند و در این زمینه، توجه بیشتر کمیسیون حقوق بین الملل را در خصوص تدوین موضوع مزبور خواستار شدند. نماینده کمیته بین المللی صلیب سرخ نیز ضمن توجه به رویه دولت ها در توجه به این اصل، آن را به عنوان یکی از اجزای سیستمی تلقی کرد که در پی مقابله با بی کیفرمانی و ترهیب متهمان جرائم شدید بین المللی بود و هدف حمایتی آن نیز دربرگیرنده شهود و قربانیان جرائم مزبور باشد.برای مشاهده متن این خبر و آگاهی از نقطه نظرات سایر دولت ها به اینجا و اینجا نگاه کنید.

به منظور توسعه و ترویج حقوق بین الملل در ميان جامعه ايراني اخيرا با همت تعدادي از اساتيد و صاحبنظران مسايل حقوق بين الملل، موسسه حقوق بين الملل پارس تهران به شماره 30733/ث32/86 مورخ 28/12/1386 به ثبت رسيد. هدف اصلی موسسه مطالعه و پژوهش در زمینه موضوعات حقوقي بین المللي، حمايت از چاپ و انتشار تاليفات مرتبط با حقوق بين الملل و برگزاری سخنرانی ها و نشستهاي علمي مي باشد. در اين راستا از كليه اساتيد، محققان و دانشجویان علاقه مند به همكاري دعوت مي گردد، درخواستهاي خود را به انضمام برگه ای مشتمل بر پيشينه تحصیلی و تحقیقاتی خود به پست الكترونيك موسسه ارسال نمایند.