کمیته های تحریم شورای امنیت سازمان ملل متحد از جمله ارکان فرعی شورای مزبور است که در راستای انجام اقدامات مذکور در فصل هفتم منشور (به خصوص ماده 41) تشکیل شده است. گفته شده، توسل به ضمانت اجراهای اجباری جهت حفظ صلح و امنیت بین المللی می باشد و از این رو، یکی از ابزارهای اجرای تصمیمات شورا به شمار می آید. با این حال یکی از انتقاداتی که همواره از سوی دولت ها، نهادها و سازمان های بشردوستانه و غیر دولتی مطرح بوده، مسأله مؤثر بودن و جهت این ضمانت اجراها بوده که اغلب بر اقشار ضعیف کشور مورد نظر و اقتصاد کشورهای ثالث اثرات سوئی را به بار آورده است. به همین جهت، شورا اقدام به تأسیس نهادی نظارتی (آمبودزمن) و کمیته ضمانت اجراها نموده است. برای مشاهده قطعنامه های مربوط به موضوعات عام ناشی از ضمانت اجراها به اینجا نگاه کنید. همچنین برای مشاهده کارگروه ها و کمیته های فعال و خاتمه یافته به اینجا بنگرید.

متأسفانه در راستای اقدامات غیر قانونی شورای امنیت در قبال پرونده هسته ای کشورمان و صدور قطعنامه هایی چند در این خصوص، طی قطعنامه 1737 در 23 دسامبر 2006 کمیته تحربم 1737 را برای بررسی راهکارها و اثرات تحریم های مصوب در قطعنامه ها و اقدامات دولت های عضو ایجاد کرده است. طی قطعنامه های 1737 (2006)، 1747 (2007)، 1803 (2008) و 1929 ( 2010) اقداماتی علیه کشورمان در مواردی چند از جمله موارد ذیل در دستور کار کمیته مزبور قرار گرفته است.

  • تحریم در خصوص اشاعه هسته ای و برنامه های مربوط به موشک های قاره پیما
  • ممنوعیت صادرات و تهیه هر گونه سلاح و مواد مربوطه از ایران و همچنین ممنوعیت تجهیز ایران در خصوص 7 دسته از سلاح های مرسوم و مواد مربوط بدانها.
  • ممنوعیت سفر و مسدود نمودن دارایی های افرادی و موجودیت های تعیین شده.

 

مطابق قطعنامه 1929 نیز برای دوره ای یک ساله، گروهی از کارشناسان جهت ارزیابی اقدامات کمیته مزبور در راستای اجرای تعهداتش تشکیل شده است. در این خصوص به اینجا بنگرید.  برای مشاهده گزارش دولت ها در خصوص قطعنامه های فوق الذکر به اینجا مراجعه کنید.

طبق بخش هشتم از بند 18 قطعنامه 1737، رئیس کمیته حداقل هر 90 روز گزارشی را از روند کار کمیته ارائه می کند. رئیس فعلی کمیته آقای Tsuneo Nishida  از ژاپن است که دوره وی در پایان ماه جاری میلادی به اتمام خواهد رسید. نائب رئیس نیز از کشور نیجریه است. آقای نیشیدا در آخرین گزارش خود، خواستار همکاری همه دولت ها در تشویق ایران به انجام قطعنامه های ذیربط در خصوص برنامه هسته ای خود شده است. در ادامه، وی به دریافت 92 گزارش از دولت عضو ملل متحد در خصوص قطعنامه 1737، 79 گزارش مرتبط با قطعنامه 1747، 68 گزارش در ارتباط با قطعنامه 1803 و 45 گزارش در خصوص قطعنامه 1929 اشاره می کند. گزارش اظهار می دارد که برخی دولت ها از بازرسی و توقیف محموله های ادعایی حامل سلاح از کشورمان و ارائه آن به گروه کارشناسان خبر داده اند. برای مطالعه گزارش و اظهارات اعضای دائم شورای امنیت به اینجا مراجعه کنید.